In het project ‘Zoek de verschillen – 20 jaar beleid wordt zichtbaar’ hebben we foto’s uit 2002 van 50 locaties in de Nederlandse zandgebieden, opnieuw gefotografeerd. (zie hier onze post daarover).
De fotoparen zijn te bekijken in de Monitor Landschap van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed onder het kopje: Herfotografie Zandgebieden.
De foto’s zijn aanleiding voor nader onderzoek op locatie naar de veranderingen die zichtbaar zijn geworden op de foto’s..
Op onderzoek uit in Gelderland
In samenspraak met de provincie Gelderland trokken we er op uit om op vier Gelderse locaties nader onderzoek te doen naar de veranderingen. De locaties lagen in de Gelderse Vallei, op de Veluwe, de IJssel Vallei en in de Achterhoek.
Het speurwerk deden we niet alleen maar samen met bewoners en gebruikers in de gebieden. We zagen de klimaatverandering, het biodiversiteitsverlies, de energietransitie en toename van woningen in de beelden terug.
Aan de hand van drie interviewvragen: wat zijn de verschillen, hoe komt dat en wat vind je ervan. vertellen we samen het verhaal van de plekken.
Het verslag van het onderzoek is klaar en hier te downloaden.
Zoek de Verschillen landschapsmonitoring met fotos
De vier locaties
Kootwijkerbroek
Trots op de boer
De gemeenteraad van Barneveld heeft op 16 juli 2025 haar nieuwe omgevingsvisie vastgesteld. Inwoners hebben er drie jaar over meegepraat, en in Kootwijkerbroek klinkt een eensgezind geluid: het dorp moet agrarisch blijven. Maar wie door de straten en over de zandwegen trekt, ziet dat de werkelijkheid complexer is. Tussen oude kippenschuren en nieuwe villa’s, tussen aardappelvelden en alpaca’s, tekent zich een dorp af dat balanceert tussen traditie en verandering.
Agrariër Jaap van den Top: “We kunnen het landschap niet behouden zonder de boer”.
Ugchelen
Hoe landt beleid in het landschap
Aan de zuidrand van de stad Apeldoorn ligt ’t Leesten – een Transferium dat voor velen de toegangspoort vormt tot de Veluwe. Hier ontmoeten duizenden jaren landschapsgeschiedenis, moderne landschapsarchitectuur en dagelijkse recreatie elkaar. Bezoekers wandelen langs grafheuvels en oude grindkuilen, drinken koffie in het Bospaviljoen, of volgen met kinderen een speurtocht door het bos. Maar achter dit ogenschijnlijk zorgeloze decor speelt zich een voortdurende zoektocht af: hoe behoud en herstel je de biodiversiteit en hoe houd je de balans tussen natuurbeheer en de stroom van bezoekers?
Horecaondernemer Ivo Kamphorst: “Als je over het wildrooster komt, stap je een andere wereld in.”
Lieren, Beekbergen, Klarenbeek,
Bewoners nemen het heft in handen
In de dorpen ten zuiden van de A1 wacht het landschap af. De gemeente Apeldoorn heeft ambitieuze woningbouwplannen voor het gebied. Apeldoorn is in de Ontwerp Nota Ruimte 2025 aangewezen als één van de vier nieuwe grootschalige woningbouwlocaties. Het stadsbestuur presenteerde in juli 2024 een aantal scenario’s om dat mogelijk te maken ten zuiden van de A1. De dorpen Beekbergen, Lieren en Klarenbeek dreigen hierdoor te worden opgeslokt door de stad. De meest vergaande plannen zijn voor nu van tafel, maar het is nog onduidelijk wat het gebied ten zuiden van Apeldoorn te wachten staat. Wat we intussen zien, is een landschap in afwachting, waar bewoners zelf het heft in handen nemen.
Ruud van der Plank: “Het moet hier geen ansichtkaart worden, maar wel herkenbaar blijven als agrarisch landschap.”
Zutphen
Nieuw energielandschap
Het Nederlandse landschap is geen vaststaand gegeven, maar het resultaat van eeuwenlange verandering. Toch behandelen we het vaak alsof het huidige beeld optimaal is. Dat stelt landschapsonderzoeker Dirk Oudes van Wageningen University & Research (WUR). In een gesprek op de campus benadrukt hij dat juist door de energietransitie een andere manier van kijken nodig is. “Misschien is het huidige landschap niet het beste en kunnen we het verrijken.”
Ligt hier een kans voor industrieterrein De Mars in Zutphen?
Noortje Jacobs: “Ik wil een schonere wereld voor mijn kleinkinderen en alle volgende generaties.”
